10 Aralık 2019 Salı
Özel gereksinimli bireyler ve eğitimleri

Abdurrahman Örnek

Özel gereksinimli bireyler ve eğitimleri

Son yıllarda özel eğitim ihtiyacı olan bireyler için  eğitim öğretim çalışmalarında gerek okullaşma oranında gerekse özel  eğitim kurumlarında (rehabilitasyonlarda) ciddi derecede artış ve iyileşmeler görülmektedir. Bu konuda sosyal devlet anlayışının özel gereksinimli bireyler için yapılan çalışmalarla temel haklarını hukuksal olarak güvence altına aldığı takdire şayandır. Okullar bazında değerlendirdiğimizde, uygulamada hafif zihinsel engelli ve hafif otizmli öğrenciler için  ilkokul, ortaokul ve lise kısmına hitap eden özel eğitim meslek okullarının sayısı 150’ yi geçmiş durumda.

Bu okullarda  öğrenciler meslek liseli öğrenciler gibi eğitim öğretim görmektedirler. Diğer yandan yine hafif zihinsel engelli ve hafif otizmli çocuklar için normal okullarda (anaokulu, ilkokul, ortaokul ve liselerde) özel eğitim sınıfları bulunmaktadır. Devlet eğitimde fırsat eşitliğini düşünerek ve anayasal bir hak ilkesinden hareketle hiçbir ferdin eğitim öğretimden mahrum kalmadan  özel eğitim ihtiyacı olan bireyler için  yani orta-ağır düzeydeki zihinsel engelli ve otizmli çocuklar için de okullar (Özel Eğitim Uygulama Okulları) açmış ve açmaya devam etmektedir.

Bu okullar da ana sınıfı hariç üç kademeden oluşmaktadır. I.Kademe (İlkokul), II.Kademe (ortaokul) ve III.Kademe (Lise) kısmından oluşmaktadır. Diğer yandan imkanlar bununla da kalmamakta. Hiç okula gidemeyecek durumda olan gerek ağır zihinsel engelli gerekse ortopedik öğrenciler için evde eğitim uygulaması yapılmaktadır. Diğer yandan lösemili çocuklar için hastanelerde özel eğitim sınıfları bulunmaktadır.

Özel gereksinimli öğrencilerin okullara ücretsiz taşınması,  öğle yemeğinin  ücretsiz olarak verilmesi yine sosyal devletin gerekliliğini göstermektedir. Devlet okullarında eğitim öğretim gören bu çocuklar aynı zamanda devlet tarafından ücretleri karşılanarak rehabilitasyon merkezlerinden de  faydalanmaktadır.

Bütün bunlardan dolayı devletimize ne kadar teşekkür edilse az kalır. Bütün bu güzel çalışmalar yapılırken bazı konularda tedbir almak gerekmektedir. Bu bireyler bedensel, zihinsel, sosyal ve duyuşsal olarak farklı gelişimler göstermektedir. Bazıları iletişim (otizmli), günlük aktiviteleri gerçekleştirme, öğrenme ve çevrelerine uyum sağlamada güçlük yaşama ile sonuçlanan gelişimsel engellerle karşılaşmaktadır.  

Gün geçtikçe  zihinsel engelli  özellikle de otizmli çocuk sayısı artmaktadır. Bu çocuklar için devletin ciddi tedbirler alması gerekmektedir. Otizmli çocuklarda erken tanı , yiyeceklerin kontrolü, ebeveyn- çocuk ilişkisi , iletişim becerilerinin gelişmesi noktasında  özel gereksinimli çocukların hayatını kolaylaştırıcı yönde hızla gelişen teknoloji yardımıyla yazılımlar geliştirilebilir. Teknoloji kullanımının çok yönlü işlevselliğe sahip olması nedeniyle teknoloji tabanlı uygulamalar daha fazla talep edilmeli.  

Özel eğitimde teknoloji kullanımı özel eğitim kurumları için maliyeti düşük, kolay uyarlanabilir  bir öğrenme sistemi sağlayabilir. Bu alandaki eğitimi zenginleştirebilir ve yeni yaklaşımlar yaratabilir. Devlet okullarındaki öğretim yöntemlerinde yeni metot ve teknikler oluşturulmalı. Ders kitaplarının içerikleri özellikle orta ağır otizmli öğrenciler için yeniden düzenlenmelidir.

Özel öğretim kurumlarındaki (rehabilitasyon)merkezlerinde haftalık dört saat olan ders sayının artırılması, bu kurumlardaki eğitici personellerin özel eğitim almış öğretmenlerden oluşma şartlarının getirilmesi gereklidir. Devlet okulları projeleri tasarlanırken özel gereksinimli çocukların etkinlik alanlarının oluşturulması, özellikle yüzme sporları için havuzlar, spor salonları , uygulama bahçeleri,evcil hayvanlardan müteşekkil alanlar olmalı. Önemli sorunlardan birisi de özellikle eğitim uygulama okullarından mezun olan çocukların mezuniyet sonrası eğitim hayatıyla bağının kesilmesi.

Bu çocukların hayatlarını öğrendikleriyle devam ettirebilmeleri için yaşam boyu eğitim  ortamlarından uzak kalmamaları gerekir. Eğitim ortamından uzaklaşan çocuklarda öğrendiklerini çabuk unutma  söz konusudur . Sürekli tekrarlarla öğrenme durumu olduğundan kesinlikle mezuniyet sonrası da eğitimin devam etmesi gerekmektedir. Ailelerin ret ve inkar aşamasından hemen çıkarak çocuğun eğitimine katkı sağlama aşamasına geçmesi sağlanmalıdır.

Bu yüzden engelli ebeveyn danışma merkezleri kurulmalı, özellikle de otizmli aileler için. Otizmli aileler erken tanı ile çocuğun eğitimine başlarsa “Uygulamalı Davranış Analizi” ile olumsuz davranışların kaynağı belirlenirse %70 başarı sağlanmaktadır.Özel Eğitim Uygulama Okullarından mezun olan çocukların diplomaları da diğer hafif düzey Özel Eğitim Meslek Okullarından mezun çocukların diplomalarına denk olması.Özel Eğitim Uygulama II.Kademe ortaokullarından mezun öğrencilerin Özel Eğitim Meslek Okullarına kayıtlarının sağlanması yönünde çalışmalar yapılması.

Yerel yönetimler özel gereksinimli bireyler için devlet okulları ile işbirliği yaparak etkinlik alanlarını kullanmada yardımcı olmalı. Özel gereksinimli çocukların ailelerini sürekli eğitime almalı. Özel gereksinimli bireylerle ilgili engelli ve acıma algısını kırmalı ve bu bireylere de normal insan gibi davranmalı. İstihdamlar oluşturulmalı,  hayatın içine katmalı. Ayrıştırıcı dilden uzak durmalı, toplu yaşam alanlarında beraber yaşama kültürü oluşturmalı. Okullar, parklar, alışveriş merkezleri yani yaşamın her alanında destek olarak birlikte yaşanmalı.

3.12.2019 (Abdurrahman Örnek)

DİĞER YAZILAR

Nihayet “ Pısa” olacak gibi

Aileyi bitirme planı toplumsal cinsiyet eşitliği(1)

Medeniyetlerin kötüsü “ekran medeniyeti”

Eğitimde eksik olan ne?

Zamanı uğurlamak

Fikir,hareket ve gençlik

Yeni olandan korkmak

Öğretmen neden şiddet görür?

Müebbet kölelik

Eğitimde duygu eğitimi “sihirli el”olabilir mi?

İdeolojilerin devrimlerinden kapitalist evrimlere

Ülkeler bazında nitelikli öğretmenlik

İnancın farkına varmak

Eğitim Öğretim Başlarken

Fil dişi kuleden cafelere

Bir okul müdürü kadar okuldur(2)

Bir okul müdürü kadar okuldur

Neyi kaybettiğini hatırlayacaksın

Figüran

Benzemezliğin farkını yaşamak

YKS Eleştirisi

Günlük Hayata 30 Dakika Kitap Okuma Molası

Eğitim Reformunda Öğretmenin Rolü

Rahman Ve Rahim Olan Allah’ın Adıyla

Gaziantep Tıp Fakültesi ve Hematoloji Servisi

İnsan Olma Çabası

Bir fırsat eğitimi olarak 4-6 yaş Kur’an Kursları

Şehir ve Medeniyet

İslam Batı’ya galip gelir mi?

Peltek Düşünceler

Yönetici, Liyakat ve Adalet

Gaziantep’ten Bir Ziya Öğretmen geçti

Kınalızâde Ali Çelebi’ye göre Çocuk Eğitimi

Aile eğitiminde kadın ve erkeğin rolü

STK’larda Varoluşsal Kimlik Sorunları

Ruh Kirliliği

İdeal Öğretmenin Nitelikleri

Eğitim Sistemimizde Tecdid

Kaçak Göçmen Notları

Sorun nerde?

Akıllı Tahta mı Bilinçli öğretmen mi?

Kim medeni, kim değil?

Günah ve sevap arasında tövbekâr olmak

Mehmet Akif Ersoy’u anladığımız gün anmış oluruz

Okul iyi insan yetiştirir mi?

Vicdan-i Yitim

Ayet ve Hadislerde İnsan Hakları

Annem benim dilim oldu

Öğretmenlik sadece bir gün değildir

Bu gidiş nereye?

2023 Eğitim Vizyonu Eğitimcilere Vizyon katar mı? (2)

2023 Eğitim Vizyonu Eğitimcilere Vizyon Katar Mı ?(1)

2023 “İnsan” Merkezli Eğitim Vizyonu

Kemanın telleri

Sendikal Mücadelede yeni bir dönem olur mu?

Kehanet severlik

Eğitim öğretim başlarken

Hüznün Adı: Eylül’dür

Eğitimde yaş ne ifade eder

Toplumsal ihya için çok düşünme az konuşma edebi

Eğitimde oyunun önemi

EDEBİYAT, ŞİİR VE İNSAN

Eğitimi rahatlatacak ara formül ortaöğretimden geçer

Bu da benim duam olsun

YKS’de doğru tercih nasıl yapılmalı

Bir köyü olmalı insanın

Büyükler kazandı sıra gençlerde, şimdi YKS zamanı

Ben nesli ve belirsiz gelecek

Ne varsa sana bıraktım

Erdemin peşinde olmak

Liselere giriş sınavına doğru

Huy güzellikleri

Osmanlı’dan günümüze engellilerin eğitim serüveni

Umudun kıyısında yaşamak

Osmanlı’da değerler eğitimi

Ara sıra öylesine sözler

Dost ve dostluğa dair

Çağın salgını; otizm

Dedeler ve nineler aileden dışlanınca….

Tarihin büyüsü

Rüyalarında kelebek olan çocuklar

Gaziantep el ele okuma yazma seferberliğine

Kendine bir söz ver

Sosyal etkinlikler okullarda neden önemlidir

Eğitim ve görenek

Kimine göre iyi, kimine göre acıdır hayat

Mithat Enç’in Gaziantepli olduğunu bilenler el kaldırsın

İran’da yeni kurtarıcı mehdi; şah mı olacak?

Yeni bir dünya şifresi: Kudüs

Efendi iken paryalaşan devlet Endülüs(2)

Efendi iken paryalaşan devlet Endülüs

Olasılık temennisi

Öğretmenime mektup

İyi öğretmen kendini yenileyen öğretmendir

Yeniden bismillah demeliyiz

Geçmişte bıraktıklarımız

Çarpık kentleşme ve mahremiyetsizlik

Tanımlanmamış insan

Teslimiyette temsiliyet krizi

Teog kaldırılsın ama…