25 Kasım 2020 Çarşamba
Din Nasihattir 1

Mustafa Şimşek

Din Nasihattir 1

Her insan, fikrî, fiilî ve meslekî durumu ne olursa olsun, nasihate muhtaçtır. Peygamber -Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem- bu gerçeğin bir ifâdesi olmak üzere:

“Din nasihattir.” (Müslim, Îmân, 95) buyurarak bu yüce dîni, âdeta sırf onunla îzah edilebilecek bir vasıfta gördüğünü beyân etmiştir. Üstelik bu mübârek kelâmı üç defa tekrarlamak sûretiyle de nasihatte tekrarın lüzum ve ehemmiyetine de işaret etmiştir.

Bir mü’min, kendi zamanında ve bulunduğu çevrede güzel nasihatlerle onu hakka ve hayra yöneltecek sâlih bir kişi bulamasa bile, istifade edebileceği nasihatlere, tarihî ibret vâkıaları içinden nâil olabilir ve bunlardan gerekli olan ders ve ibretleri çıkarabilir. Tasavvufî menâkıb kitaplarının telif gâyesi de aslında budur. Bu eserler, farklı zamanlarda yaşamış olmaları sebebiyle sohbet ve nasihatlerine erişemediğimiz İslâm büyüklerinden istifade edebilmemiz için yazılmıştır.

“Râşidîn Halîfeler” denilen ilk dört halife ile Hazret-i Hasan’ın altı aylık devresi otuz seneyi bulmaktadır. Bu devre, Hazret-i Peygamber’in sohbet ve rûhâniyetinden istifade bereketiyle “Hilâfet”in “kâmil” sıfatıyla gerçekleştirilebildiği bir devredir. Ondan sonrası ise, hadîs-i şerîfte beyan buyrulduğu üzere, “meşakkatli bir hükümdarlık” olup bu devrin halifelerinin hilâfeti, “sûrî (şeklî) hilâfet” olarak adlandırılmıştır. Bunların ilki Emevî halîfeleridir.

Emevîler, Ehl-i Beyt’e karşı çirkin bir tavır takınmaktan dolayı kınanmakla beraber, bunlar içinde halîfeliği iki buçuk yıl gibi kısa bir müddet devam etmiş olmasına rağmen, müstesnâ icraatları hayranlıkla nakledilen Ömer bin Abdülaziz gibi büyük bir şahsiyet de vardır. Ömer bin Abdülaziz ve birkaç istisnâ dışındaki Emevî halîfeleri, İslâmlaştırmayı aynı zamanda Araplaştırmak sûretinde anladıkları için, yeni müslüman olan kitlelerin çeşitli antipati ve aksülamelleri ile karşılaşmış ve saltanatları ancak 92 sene sürebilmiştir.

Emevîler’in, Ömer bin Abdülaziz’den bir evvelki halifesi Süleyman bin Abdülmelik’tir. Bu zâtın, tâbiînden Ebû Hâzim adında mübârek bir şahsiyet ile karşılaşması ve onun pek güzel ve tafsîlâtlı bir nasihatine muhatab olmasının İslâm tarihinden edinilecek istifadeler içinde müstesnâ bir yeri vardır. Vak’a şöyle olmuştur:

Yedinci Emevî halîfesi Süleyman bin Abdülmelik, Mekke’ye giderken bir seferinde Medîne’ye uğramış ve orada birkaç gün kalmıştı. Etrafındakilere:

“–Medîne’de Rasûlullah -Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem-’in ashâbından herhangi birine yetişmiş bir zât var mıdır?” diye sordu. Ona:

“–Ebû Hâzim isminde biri vardır.” dediler. Hemen ona bir haberci gönderdi ve huzuruna getirtti. Ona:

“–Ben hâlife olarak buraya geldiğim hâlde, bu ne alâkasızlıktır ki, benden uzak duruyorsun?!” dedi.
Ebû Hâzim:

“–Ey mü’minlerin emîri, benim sizinle ne alâkam olabilir ki?” dedi.Halîfe Süleyman cevâben:“–Medînelilerin ileri gelenleri yanıma geldiği hâlde sen niçin gelmedin!” diye sordu.

Ebû Hâzim:
“–Ey Mü’minlerin Emîri! Bugüne kadar ne sen beni tanımaktaydın ne de ben seni görmüştüm. Nasıl benden böyle bir ilgi bekleyebiliyorsun?!” dedi.
Halîfe Süleyman, yanındaki Muhammed bin Şihâb ez-Zührî’ye dönerek:
“–Bu yaşlı adam isâbet etti, ben hata ettim.” dedi ve bu tok sözlü insandan bir nasihat alma ihtiyacı hissederek:
“–Ebû Hâzim! Bize ne oluyor ki, ölümden hoşlanmıyoruz?” diye sordu.
Ebû Hâzim:
“–Nefsânî arzularınıza aldandınız, dünyayı mâmur edip âhireti harâb ettiniz. Bu sebeple mâmur bir yerden harâbe bir yere geçmek hoşunuza gitmiyor.” karşılığını verdi.
Halîfe Süleyman:
“–Doğru söyledin Ebû Hâzim! Peki, insanlar yarın yüce Allâh’ın huzuruna nasıl çıkacaklar?” diye tekrar sordu.
Ebû Hâzim:
“–Sâlih mü’minler (muhsinler), gurbetten âile efrâdının yanına dönen kimseler gibi huzurlu ve sevinçli olacaklardır. Nefsâniyetinin kölesi olan insanlar da, efendisinden kaçarken yakalanıp geri getirilen köleler gibi olacaktır.” deyince Halîfe Süleyman kendisini tutamayarak yüksek sesle ağlamaya başladı ve:
“–Âh, Allah katında ne ile karşılaşacağımı bir bilseydim!” diye teessürlerini beyân etti.
Ebû Hâzim bu durumu görünce:
“–Öyleyse amellerini Allâh’ın kitâbına ve Rasûlullâh’ın sünnetine göre mîzân et!” dedi.
Halîfe:
“–Hâlimi mîzân etmek için nereye bakmalıyım?” diye sordu.
Ebû Hâzim:
“–«Ebrâr (iyiler), şüphesiz Naîm cennetlerinde nîmetler içindedirler, kötüler ise hiç şüphesiz cehennemdedirler.» (el-İnfitâr, 13-14)” meâlindeki âyet-i kerîmeyi okudu.
Bunun üzerine Halîfe Süleyman:
“–Yâ Ebû Hâzim, öyleyse Allâh’ın rahmeti nerede kaldı?” diye sordu.
Ebû Hâzim ise bu defa:
“…Allâh’ın rahmeti muhsinlere yakındır.” (el-A’râf, 56) âyet-i kerîmesini okudu.
Daha sonra aralarındaki konuşma şöyle devam etti:
“–Ebû Hâzim, Allâh’ın kulları arasında en değerliler kimlerdir?”
“–Merhametli, cömert, mütevâzı, hizmet ehli ve ibret almasını bilen akıllı kişilerdir.”
“–Hangi amel daha fazîletlidir?”
“–Haramlardan uzak kalmakla birlikte farzları huşû ile edâ etmektir.”
“–Hangi duâ kabule şâyandır?”
“–Kendisine ihsanda bulunulan kişinin ihsan sahibine yaptığı duâdır!”
“–Hangi sadaka daha fazîletlidir?”
“–Son derece yoksul olan muhtaca, az maldan zorlanılarak imkân nisbetinde verilen ve arkasından başa kakma ve eziyetin vâkî olmadığı sadakadır.”
“–Hangi söz daha âdildir?”
“–Kendisinden korktuğun yahut bir şeyler umduğun kişi karşısında hakkı söylemen ve hakîkatleri ifade ve tebliğ etmendir.”
“–En akıllı mü’min kimdir?”
“–Allâh’a itaat husûsunda takvâ sahibi olan ve insanlara rehber olan kişidir. (Zîrâ Cenâb-ı Hak bizlerin takvâ ile topluma rehber olmamızı arzu ediyor.[1])”
“–En ahmak mü’min kimdir?”
“–Âhireti unutup dünyaya meyleden kişidir. Meselâ, kardeşi haksız olduğu hâlde, onun hevâsı istikâmetinde koşarak, başkasının dünyası uğruna kendi âhiretini fedâ eden kimsedir.”
“–Çok doğru söyledin! Peki, bizim içinde bulunduğumuz durum hakkında ne dersin?”
“–Ey Mü’minlerin Emîri! Müsâade ederseniz bu soruya cevap vermeyeyim!”
“–Hayır! Sen bu sözlerini bana vereceğin bir nasihat olarak değerlendir.”
“–Ey Mü’minlerin Emîri! Senin babaların insanları kılıç zoruyla baskı altına aldılar. İdareyi zorla, müslümanlarla istişâre etmeksizin ve onların rızâsı dışında ele geçirdiler. Bu esnâda pek çok insanın kanını döktüler. Onlar da sonunda saltanatlarını bırakıp öbür dünyaya irtihâl ettiler. Keşke şimdi onların âhiret âlemindeki «eyvâh» ve «vâh vâh»larını duyabilsen ve kendilerine neler söylendiğini bir bilebilsen!”
Halife Süleyman ile birlikte oturanlardan biri Ebû Hâzim’e sitem ederek:
“–Ne kötü söyledin ey Ebû Hâzim!” dedi.
Ebû Hâzim ise şu cevâbı verdi:
“–Bu hususta sen haksızsın!.. Çünkü Allah, ilim adamlarına, hiçbir şeyden korkmaksızın insanlara hakkı, hakikati ve doğruyu telkin etmelerini ve hiçbir hakîkati kesinlikle gizlememelerini emretmiştir.”
Halîfe Süleyman ona:
“–Peki, biz nasıl ıslah oluruz?” diye sorunca, Ebû Hâzim şöyle cevap verdi:
“–Şerri ve zulmü bırakırsanız, Allâh’ın mahlûkâtına şefkat ve merhametle muâmele ederseniz ve insanlar arasında eşit taksimatta bulunursanız, ıslah olmuş olursunuz!..”
“–Böyle bir şeyi nasıl yapabiliriz?”
“–Mallarınızı helâl yoldan kazanınız, emânet olan dünya malını ehli olan kimselere infâk ediniz.” dedi.
Halîfe sordu:
“–Yâ Ebû Hâzim! Bize arkadaşlık eder misin? Eğer edersen sen bizden, biz de senin nasihatlerinden istifade ederiz.”
“–Bundan Allâh’a sığınırım.”
“–Nedenmiş o?”
“–Az da olsa size meyletmekten korkarım!.. Zira siz nefislerinizin sultası altındasınız. Ben de size meyledersem o vakit yüce Allah hayatı da, ölümü de bana azap vesîlesi kılar.”
“–Ebû Hâzim, bir ihtiyacın varsa bana söyle!”
“–Beni cehennemden kurtarıp cennete koyabilir misin?!”
“–Bu benim yapabileceğim bir şey değil!”
“–Öyleyse benim de bundan başka bir ihtiyacım yok!”
“–O hâlde bana duâ ediver!”
“–Allâh’ım, eğer Süleyman Sen’in dostun ise, ona dünya ve âhiretin hayırlarını ihsân et. Eğer Sen’in hatalı yolda giden bir kulun ise, yâ Rabbi, onun hissiyâtını Sen’in rızân ile te’lîf eyle, onu sevdiğin ve râzı olduğun şeylere muvaffak eyle!”
“–Bu kadar mı?”
“–Eğer sen bu duâya lâyık isen ben gerçekten çok veciz ve aynı zamanda pek çok faydalar ihtivâ eden bir duâ yaptım. Yok, lâyık değilsen veya sırât-ı müstakîm üzere yaşamaya niyetin yoksa, o zaman bu, kirişi olmayan bir yay ile ok atmaya benzer ki, bunun hiçbir faydası yoktur.”
“–Bana tavsiyede bulun!”
“–Sana özlü bir tavsiyede bulunacağım: Rabbine tâzimle ibâdet et ve muâmelât husûsunda titizlik göster! Rabbinin seni her an gözetlediği, kalbinde kâmil bir idrak hâline gelsin. O’nun yasakladığı bir şeyi yapmaktan ve emrettiği bir şeyi ihmâl etmekten şiddetle sakın!” (devamı gelektir)

23.10.2020 (Mustafa Şimşek)

DİĞER YAZILAR

Hangi dine mensubuz?

Hangi dine mensubuz(1)

Emri bil maruf neyh anil münker (2)

Emri bil Maruf Neyh Anil Münker

Duanın Kabulu için Helal Rızık

Ahlaksızlığın daniskası

Irkçılık kitle imha silahıdır

Yanlış tercihlerin bedeli ağır oluyor

Vaka artış degerlendirmesi illerin durumuna göre degerlendirilmeli

İstanbul sözleşmesi topluma ciddi zararlar veriyor

Bu bayram neyi kurban ediyoruz ?

NAMUSSUZLUĞUN ONURU OLMAZ

Fethin mubarek olsun Fatih'in yadigari

Daha Güzel olabilirdi

Delilik buysa kanimizda var

Dersler çıkarılmalı

Zamanı fırsat bilmek

Coronavirüs miladımız olsun

Şimdi şartlar eşit

Karaborsacılık

Mescidlerin önemi

İyilik yapmak için karun kadar zenginliğe gerek yok

Unuttuğumuz sünnetleden (istihare)

Nefis muhasebesi

Piyango kumardır kumar ise kesin olarak haramdır

Noel ve yılbaşı

Suni yetimlik

Başörtüsüne dokunulamaz

Mü'minin özellikleri (8)

Mü'minin özellikleri (7)

Mü'minin özellikleri (6)

Mü'minin özellikleri (5)

Mü'minin özellikleri (4)

Mü'minin özellikleri (3)

Mü'minin özellikleri (2)

Mü'min'in özellikleri

Cehaletimiz ilimsizlikten degil hilimsizlikten

Söylediklerimizle de imtihan oluyoruz

Emr-i bi’l-maruf ve nehy-i ani’l-münker

Kıraathane mi ? Batakhane mi ?

Kurban Rabbe Yaklaşmaktır

Aile ve toplum eğitimi

Zan haneye tecavüzdür...

Ters giden birşeyler var

Çocuklar en büyük yatırım aracımızdır

Riya

Kibir

Kadir Gecesi

İtikâf

Mağfiret

Bağımlılıklarımız

Ramazan ziyafet değil ibadet ayıdır

İslami Düğün anlayışımız sıfır

Müflis

Bozduğumuz Kavramlarımız = (İnşallah)

Aslanlar da kedigillerdendir

Yalan

Ramazan'a Doğru

Kadın Eşit Değil Eştir

Siyasi İşler

Haset

Çok az şükrediyoruz

Kardeşlik bedel ister

Noel ve Yılbaşı

Aile

Piyango haramdır Milli falan da değildir

Sağlık ve boş vakit

Ülfet

Güzel Ahlak (1)

Neden Amel etmiyoruz ki?

Yüksek uçan alçak düşer

Asosyal medya

Ölüm'ü bilip ölmeyecek gibi yaşamak

Eleştiri ahlakı

Günahları ifşa ve Tecessüs

Müslüman'ın parayla münasebeti

Ne istiyorsunuz bu gençlerden

İmtihan ve Sabır

Ticaret ahlakı

Kendine Bir İyilik Yap