21 Haziran 2018 Perşembe
Bu gün 12 Mart!

Enver Mıhcıoğlu

Bu gün 12 Mart!

Cumhuriyet'in ilanının ardından, çok partili hayata geçişin sancılarını yaşayan Türkiye'de ilk askeri darbe 27 Mayıs 1960'da yaşandı.

***

Cumhuriyet tarihinde demokrasiye vurulan ikinci darbe olarak değerlendirilen 12 Mart 1971 Muhtırası'nın üzerinden 47 yıl geçti.

***

Türk Silahlı Kuvvetlerinden bir grup subayın Demokrat Partinin (DP) "Türkiye'yi baskı rejimine ve kardeş kavgasına götürdüğü" gerekçesiyle ülke yönetimine el koyduğu darbe, eski Başbakan Adnan Menderes, eski Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve eski Maliye Bakanı Hasan Polatkan'ın idamıyla sonuçlandı.

***

Bu darbe sonrasında ülkede yaşanan çalkantılı süreç, sağ-sol olaylarının ve toplumsal gerilimlerin artmasına yol açtı. 16 Şubat 1969'da Türkiye siyasi tarihine "kanlı pazar" olarak geçen önemli bir gelişme yaşandı. İstanbul'a demirleyen Amerikan 6. Filo'sunu protesto sırasında yaşanan olaylarda 2 kişi öldü, yüzlerce kişi yaralandı.

***

Dönemin tartışma yaratan bir diğer konusu ise anayasa değişikliğiyle "DP'lilerin siyasi haklarının iade edilmesine" yönelik TBMM'ye verilen teklif oldu. Ana muhalefet partisi CHP'nin de olumlu baktığı bu teklife, silahlı kuvvetler karşı çıktı. Yaşanan büyük tartışmalar üzerine anayasa değişikliği teklifi komisyondan geri çekilerek, genel seçime gidildi.

***

Süleyman Demirel'in liderliğindeki Adalet Partisi, 1969 genel seçimlerinde büyük başarı kazanarak tek başına iktidar oldu. Demirel'in başbakan olduğu bu seçimde, 143 milletvekili çıkaran CHP, ana muhalefette kalmaya devam etti.

***

Adalet Partisi ve CHP iş birliğiyle, çalışma yaşamını ve temel sendikalar mevzuatını düzenleyen 274 sayılı İş Yasası ile 275 sayılı Sendikalar Yasası'nda yapılan değişiklik, başta DİSK olmak üzere çeşitli sendikaların tepkisini çekti.

***

"Sendikal örgütlenme ve grev hakkının kısıtlanacağı" gerekçesiyle onbinlerce işçinin başta İstanbul olmak üzere Türkiye genelinde başlattığı yürüyüş ve eylemlere polis müdahale etti. Olayların büyümesi üzerine Bakanlar Kurulunca İstanbul ve Kocaeli'de sıkıyönetim ilan edildi.

***

Siyasi krizler ve işçi sendikaları tarafından gerçekleştirilen eylemlerin yanı sıra öğrenci olayları da Demirel hükümetinin üstesinden gelmesi gereken konuların başında yer aldı. Üniversitelerde karşıt görüşlü gruplar arasında çıkan ve emniyet güçlerince güçlükle bastırılan olaylarda, çok sayıda öğrenci yaralandı.

***

ODTÜ'yü 1969'da ziyarete gelen eski ABD Ankara Büyükelçisi Robert Komer'in arabasının öğrenciler tarafından yakılması da dönemin dikkat çekici olayları arasında yer buldu.

***

Ankara'da, Deniz Gezmiş ve arkadaşlarınca 4 ABD askerinin kaçırılıp sonrasında serbest bırakılması da ülke gündemini meşgul eden olayların başında geldi. Artan şiddet olayları ve huzursuzlukların yanına ekonomik sıkıntıların da eklenmesi Türkiye'de yeni sorunların önünü açtı. Ekonominin dar boğaza girdiği bu dönemde halk yoksullaşmaya başladı.

***

Darbenin ayak seslerinin duyulduğu bu süreçte Başbakan Demirel bir konuşmasında, "Türk Silahlı Kuvvetlerinin Cumhuriyet'in ve rejimin bekçiliği ve yurdun iç ve dış tehlikelere karşı savunulması görevlerini bırakıp memleket idaresini ele alması halinde, bizatihi korumakla mükellef oldukları rejim, Cumhuriyet ne hale gelir?" diye müdahalenin önünü kesmeye çalışıyordu.

****

Ancak askerler hükümeti göndermekte kararlıydılar ve nihayet muhtıra TRT radyolarından okundu. Böylece 12 Mart 1971 günü sivil idareye yeni müdahaleyle demokratik süreç, 27 Mayıs 1960 darbesinden sonra bir kez daha kesintiye uğradı.

***

Genelkurmay Başkanı Memduh Tağmaç, Kara Kuvvetleri Komutanı Faruk Gürler, Deniz Kuvvetleri Komutanı Celal Eyiceoğlu ve Hava Kuvvetleri Komutanı Muhsin Batur'un imzasıyla Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay'a bir muhtıra verilerek hükümet istifaya zorlandı.

***

Muhtıraya gerekçe olarak, "...bu vahim ortamı, üzüntü ve ümitsizliğini giderecek çarelerin, partiler üstü bir anlayışla meclislerimizce değerlendirilerek mevcut anarşik durumu giderecek anayasanın öngördüğü reformları Atatürkçü bir görüşle ele alacak ve inkılap kanunlarını uygulayacak kuvvetli ve inandırıcı bir hükümetin demokratik kurallar içinde teşkili zaruri görülmektedir. Bu husus süratle tahakkuk ettirilemediği takdirde, Türk Silahlı Kuvvetleri, kanunların kendisine vermiş olduğu Türkiye Cumhuriyeti'ni korumak ve kollamak görevini yerine getirerek idareyi doğrudan doğruya üzerine almaya kararlıdır."

***

Bu muhtıra sonrası Başbakan Süleyman Demirel istifa etmek zorunda kaldı. Dönemin CHP Kocaeli Milletvekili Nihat Erim, partisinden istifa ederek 26 Mart 1971'de başbakan oldu ve yeni hükümeti kurdu. Çok uzun ömürlü olmayan yeni kabine, yerini 22 Mayıs 1972'de Ferit Melen hükümetine bıraktı. Türkiye, temel hak ve özgürlüklere önemli kısıtlamalar getirilecek yeni bir "ara rejim" dönemine girdi.

***

Muhtıra sonrasında başlanan operasyonlarda birçok kişi gözaltına alınıp hapse atıldı. Çok sayıda işkence ve kötü muamele iddialarının ortaya atıldığı, demokrasinin kaybedildiği bu süreçte, Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan, 6 Mayıs 1972'de idam edildi.

***

Melen hükümeti de bir süre sonra görevi bırakınca 15 Nisan 1973-26 Ocak 1974 yılları arasında görev yapan Mehmet Naim Talu hükümeti ülkeyi seçime taşıdı. Talu'dan sonra Başbakanlık koltuğuna 37. Hükümet'i kuran Bülent Ecevit oturdu.

***

12 Mart 1971 Muhtırası'nın ardından 12 Eylül 1980 darbesine giden süreçteki 9 yılda, 11 hükümet değişikliği oldu. Türkiye'yi 12 Eylül gibi yeni bir darbeyle tanıştıran bu süreç, "Türkiye'nin kayıp yılları" olarak tarihe geçti.

***

Allah o günleri bu millete bir daha yaşatmasın. 2019 seçimleri ile yeni bir hukümet sistemine geçmiş olacağız. Temennimiz bundan sonra çalkantısız ve kesintisiz demokratik siyasi düzenimizin olmasıdır.

12.03.2018 (Enver Mıhcıoğlu)

DİĞER YAZILAR

Oligarşik Bürokrasi

Bekri Mustafa Ayasofya'ya İmam olursa!

Modanın garabeti!

Seçimden sonra ekonomi daha da disiplin altına alınmalı!

Dar dünya

Muharrem İnce'den ince detaylar

Amaç üzüm yemek değil bağcıyı dövmek!

Devir değişti zihniyet aynı!

Türkiye'nin otomobil girişimi

Peşembenin gelişi...

Aha! O topraklar orada duruyor!

Bu neyin sessizliği?

Sahi! Enis Berberoğlu niye içeride?

Kaht-ı Rical!

Eski düzene devam!

Suriye'yi İsrail bölecek!

Çağdaş zalimler!

Şu af meselesi!...

Reis sınıfı denizaltılarımız.

Mafyatik Dünya düzeni!

Topal Ördek

Amel ve Mezar

Çıldırdık!

Savaş uzakta değil!

Rüzgar eken fırtına biçer!

Haset!

Uydurma pantolon

Türkiye İHA motoru satacak

Meral Akşener'den Abdullah Gül çıkışı!

Lider farkı!

Demek ki doğru yoldayız!...

İngiliz iki yüzlülüğü...

Miraç

Türkiye tercihe mi zorlanıyor?

Cinler ByLock yükler mi?

Bağımsız bir Türkiye inşa ediliyor

DEAŞ'la mücadele yalanı!

Şamil Tayyar'dan zehir zemberek iddialar!...

Fotoğraflarla anlatılmayan güzellik

Antep'li çingene kızı!

Bedava sirke tatlımıdır?

ABD aynı yanlış ata bir daha oynar mı?

İçeride kaos çıkarma planı

Şimdi ne olacak?

ABD ipe un sermeye devam ediyor

Suriye sahası karışık

BMGK kararı bizi ne kadar etkiler ?

Oyun içinde oyun!

Türkiye Afrin'de başarılı olmalı

Kişiyi suça hazırlamak!

Türkiye Afrin'de yenilsin istiyorlar!

CHP'li Selin Sayek Böke'den skandal PYD yorumu!

Kılıçdaroğlu'na yol görünüyor!

Komandonun kolundaki peç!

Soros!

Almanya dostluğu!

ABD hala şaşkın!

BM Güvenlik Konseyi Afrin gündemiyle toplanıyor

Erdoğan'ın kararlılığı

Sıcak günler!

Millete rağmen iktidar olmak!...

CHP Kurultayında ne olur?

CHP'nin siyâset üretememesi

Geçmişten günümüze cep telefon pazarı

Şimdi de 2019'a odaklandılar!

Barzani'yi sarsan 5 etken!

Akdeniz'de yeni güç dengeleri

Yaygara değil, siyaset yapın

Kudüs-ü Şerif

İktidar kimin olur?

Türkiye'ye kurulan kumpas...

Müfteri

Moskova ve Washington'un ikilemi!

Amerikan oyunu!

Yeni bir dünyaya uyanırken!

Emperyalizm hala bölgemizde kol geziyor..

Bir ekonomik tetikçinin itirafları!

''Sarayında öldürülen kral'' kâbusu!

Taht'a kan bulaştı...

Büyük Devletler yalan söylememeli!

Siyasi sermayenin tükenişi...

Devlet kuracaksan ordunu al gel!

Çin ABD tankını dağıttı.

Tek kullanımlık parti

Türkiye-İran yakınlaşması

İşin özeti..

Casuslar savaşı…

Türk siyaseti hayatında yeni paradigma!

Barzani sona doğru koşuyor…

Yanlış hesap Bağdat’tan değil PKK’dan geri dönüyor…

30 Ağustos Zafer Bayramı

Şu Cola meselesi!

Hocanın eşşeği

Her şey o kadar güllük, gülistanlık değil!

Kendi inanç jargonlarını geliştiriyorlar: Işıklar içinde uyu!

24 Temmuz 1923

CNN Türk..

Hâl-i pür melalimiz!

Aklı kendine ilah edinenler!

Yürüyüş...